Στις 23 Απριλίου 2026, η Βουλή ψήφισε ομόφωνα να σταματήσει η διαγραφή των πλεονασμάτων από οικιακά και επιχειρηματικά φωτοβολταϊκά συστήματα. Πρόκειται για σωστή απόφαση. Δεν λύνει όμως το πραγματικό πρόβλημα και αξίζει να εξηγήσουμε γιατί.
Το χρονικό
Από τις αρχές του 2026, χιλιάδες λογαριασμοί ΑΗΚ έδειξαν τα συσσωρευμένα credits μηδενισμένα. Νοικοκυριά που είχαν επενδύσει σε φωτοβολταϊκά είδαν την αξία μηνών παραγωγής να εξαφανίζεται από έναν λογαριασμό στον επόμενο. Στις 9 Απριλίου, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης επέστρεψε στη Βουλή τον αρχικό νόμο αποζημίωσης, επικαλούμενος συνταγματικά κωλύματα του Άρθρου 80 (επιβάρυνση κρατικού προϋπολογισμού). Δύο εβδομάδες αργότερα, η Επιτροπή Ενέργειας πέτυχε συμβιβασμό: τα credits παραμένουν μέχρι το Υπουργικό Συμβούλιο να εκδώσει διάταγμα με τιμή αποζημίωσης.
Αυτό που δεν αποφασίστηκε ακόμα είναι ακριβώς αυτό που έχει σημασία: πόσο θα πληρώνεσαι για κάθε πλεόνασμα kWh.
Τρεις παρατηρήσεις από το πεδίο
1. Στην Κύπρο του 2026, ένα kWh δεν αξίζει το ίδιο. Από την 1η Ιανουαρίου, το νέο πλαίσιο net billing της ΡΑΕΚ έχει δημιουργήσει μια ιεραρχία αξίας. Ένα kWh που καταναλώνεις απευθείας από τα πάνελ σου αξίζει την πλήρη λιανική τιμή, γύρω στα 30 σεντ. Ένα kWh που αποθηκεύεις σε μπαταρία και το χρησιμοποιείς το βράδυ αξίζει το ίδιο. Ένα kWh που εξάγεις στο δίκτυο πιστώνεται σε χονδρική τιμή, σημαντικά χαμηλότερη. Και ένα kWh που χάνεται λόγω curtailment, όταν ο διαχειριστής συστήματος κλείνει εξ αποστάσεως οικιακές εγκαταστάσεις σε ηλιόλουστα Σαββατοκύριακα, αξίζει μηδέν. Όμως οι περισσότερες υπάρχουσες εγκαταστάσεις στην Κύπρο σχεδιάστηκαν σε εποχή που και τα τέσσερα ήταν περίπου ίδια, στο πλαίσιο του net metering.
2. Το curtailment δεν είναι θεωρητικός κίνδυνος. Είναι ήδη η πραγματικότητα. Το 2025, το 47,4% των κατανεμημένων ΑΠΕ στην Κύπρο περικόπηκαν περίπου 306 GWh καθαρής ενέργειας που χάθηκαν. Η μπαταρία 160 MWh στη Δεκέλεια αναμένεται να ξεκινήσει λειτουργία το καλοκαίρι του 2026, και άλλα 400 MWh αποθήκευσης θα προστεθούν στην Αθαλάσσα, τη Λάρνακα και την Πάφο. Αυτό θα μειώσει το ποσοστό περικοπής, αλλά δεν το μηδενίζει. Η μόνη πραγματικά διαρθρωτική απάντηση για τον ιδιώτη είναι τοπική αποθήκευση και έξυπνος έλεγχος φορτίων στο σημείο κατανάλωσης, μεταφορά του φορτίου της κατάψυξης, της προθέρμανσης ζεστού νερού, της φόρτισης ηλεκτρικού οχήματος, της αντλίας πισίνας στις ώρες της μεσημεριανής υπερπαραγωγής.
3. Η απόφαση του Υπουργικού θα είναι σημαντική, αλλά δευτερεύουσα. Όταν τελικά οριστεί η τιμή αποζημίωσης για τα πλεονάσματα, θα είναι σχεδόν σίγουρα κάτω από την λιανική. Πιθανότατα κοντά ή χαμηλότερα από την τιμή χονδρικής. Άρα ακόμα και στην καλύτερη εκδοχή, η αξία του kWh εξαγωγής θα παραμείνει σημαντικά χαμηλότερη από την αξία του kWh αυτοκατανάλωσης. Με άλλα λόγια: ο σχεδιασμός κάθε ατομικού συστήματος θα μετράει περισσότερο από οποιαδήποτε πολιτική απόφαση. Η αξία θα δημιουργείται όλο και περισσότερο μέσα στους τοίχους του κτιρίου, όχι στον μετρητή της ΑΗΚ.
Τι σημαίνει αυτό πρακτικά
Για όσους έχουν ήδη φωτοβολταϊκό σύστημα: αξίζει να ζητήσετε από τον εγκαταστάτη σας μέτρηση του πραγματικού ποσοστού αυτοκατανάλωσης. Αν είναι κάτω από 40%, υπάρχει σημαντικό περιθώριο βελτίωσης χωρίς νέα πάνελ, μόνο με αλλαγή των ωρών λειτουργίας μεγάλων φορτίων, ή με προσθήκη μπαταρίας.
Για όσους εξετάζουν νέα εγκατάσταση το 2026: η σωστή ερώτηση δεν είναι πια «πόσα kWp πάνελ θα βάλω;» αλλά «ποιο ποσοστό της παραγωγής μου θα μένει στο σπίτι;». Η σωστή διαστασιολόγηση, η επιλογή inverter με έξυπνο έλεγχο φορτίων, και η μπαταρία (όπου τα νούμερα έχουν νόημα) είναι αυτά που μετατρέπουν την αλλαγή πλαισίου σε ευκαιρία αντί για αναβάθμιση.
Δεν είναι κακά νέα. Είναι διαφορετικά νέα. Και η τεχνολογία υπάρχει ήδη.